Kippen? Neen, tijgerwormen!

‘Waarom neem je geen kippen?’, kreeg ik als eerste repliek toen ik me begin 2019 hardop afvroeg wat ik kon doen om mijn keukenafval te verminderen. Gevolgd door: ‘Kippen eten alles en leggen er nog eieren bij.’ En dat klinkt op het eerste gezicht inderdaad enkel positief. Alleen… wanneer ik aan kippen denk, zie ik het beeld van een kaal gepikte ren waar geen enkele spriet gras het scharrelen van de kippen heeft overleefd.

Ik heb geen grote tuin. De schaal ervan is ideaal voor mij om er met plezier in bezig te zijn zonder dat het een lastig corvee wordt. Mijn tuin is een bron van energie, zorgt voor zen-bezigheid en aromatherapie. Met bloemen voor hun vrolijke, kleurrijke, geurige schoonheid. Met kruiden om mee te kokkerellen. Een beetje groenten kweken op kleine schaal voor het avontuur.  En lekker snoepen van wat klein- en laagstamfruit. De gedachte om in dit tuinparadijsje kippen los te laten die geen spriet groen laten staan? Dan toch liever wat langer nadenken om de voor- en nadelen af te wegen. Wat zijn de echte feiten? Want hoe waar zijn de algemene boutades ? Tonen ze het volledige plaatje?

Eten kippen echt alles? In theorie. Bij kippenbezitters die ik persoonlijk ken, blijken kippen vooral kieskeurig en verwend qua voedsel. Pasta en rijst? Ja, laat maar komen. Schillen van aardappelen of witloof? Die blijven liggen. Daarbij worden de kippen bijgevoederd met aangekocht graan. Mmmmm.

Leggen kippen eieren? Ja. Maar, één kip is eenzaam en alleen, dus houden de mensen die ik ken minimum twee of drie kippen. En van zodra die na enkele weken groot genoeg zijn, start het leggen van eieren zonder dat er op een pauze-knop kan worden geduwd. Men zegt dat elke persoon maximaal twee eieren per week kan consumeren zonder al te nadelige gevolgen voor zijn cholesterol. Wie kippen wil, moet dus zelf een groot meerpersoonshuishouden hebben of zorgen voor een vast eieren-afzetgebied in de kennissenkring. Ik ben een klein huishouden en maak zelf al deel uit van het afzetgebied van andere kippenbezitters. Mmmmm.

Kippen zijn levende wezens die eten, drinken en een goed onderdak nodig hebben. Je kan niet zomaar voor een week op vakantie zonder dat iemand regelmatig langskomt voor hun natje, droogje en behuizing. Mmmmm.

En wat niet direct wordt verteld tijdens de kippen-alleen-maar-voordelen-serenade: de continue bezorgdheid en moeite om de kippen in leven te houden. Kippen worden blijkbaar bij nacht onvermoeid belaagd door hongerige en vindingrijke roofdieren: vos, marter, zelfs roofvogel… Als het kippenhok ’s nachts geen vesting is, vind je in de ochtend enkel veel losse pluimen naast hun leeggezogen kadavers. Mmmmm.

Kippen komen met nogal een rits aan andere problemen waar ik geen zin in heb.

Tijgerwormen!

En toen ging ik in de lente van 2019 luisteren naar Veerle Colle’s lezing over ‘Simplify Life: Zero Waste Rollercoaster’.  Veerle vertelde dat ze op een appartement woont en dus geen plaats heeft voor een klassieke composteerbak, maar dat zij een wormenbak op haar balkon heeft staan en dat dat goed zijn werk doet.

Tijdens de lezing had ik zo mijn bedenkingen. Wriemelende wormen? Klonk niet aantrekkelijk. Maar als ze het werk goed opknappen, mocht me dat niet tegenhouden. Na wat vooronderzoek op het internet besloot ik ervoor te gaan en mijn wormenbak-met-startvolume-tijgerwormen werd na de hittegolf in de zomer op mijn adres geleverd.

Sindsdien heb ik al vier seizoenen met mijn tijgerwormencomposteerbak achter de rug en ik ben helemaal voor.

Alle rauwe fruit- en groenteafval gaat naar de tijgerwormen die er komaf mee maken. Onderaan de composteerbak tap ik composteervloeistof af, de ‘wormenthee’, die ik verdund als vloeibare meststof geef aan mijn planten in huis, tuin en serre. Mijn moeder is ook een gretige afnemer omdat de wormenthee enkele wegkwijnende huisplanten bij haar thuis heeft doen heropleven. Wanneer de onderste laag in de composteerbak volledig verwerkt is door de wormenpopulatie, gebruik ik deze grond als extra voeding naast gewone potgrond bij het verpotten van planten en bij het planten van groenten. Tijgerwormen kunnen ook twee tot drie weken overleven zonder nieuw eten, dus vakanties op verplaatsing vormen geen enkel probleem.

Zijn er aandachtspunten?

Eén groot aandachtspunt: tijgerwormen zijn levende dieren, dus hou hen in leven en bescherm hen tegen extreme weersomstandigheden. Zet je bak op een plek beschermd tegen zon en regen. Tijdens een hittegolf worden anders de tijgerwormen gekookt. Bescherm je bak in de winter tegen vorst anders vriezen de wormen dood. Nou, daar kon ik voor zorgen zonder problemen.

Zijn er nadelen? Ja, maar ik heb er oplossingen voor gevonden die in mijn geval voldoen.

Nadeel 1: fruitvliegjes. Ze komen ongevraagd de wormenpopulatie vervoegen. In theorie zou je door een strikt beheer van hoe je het fruitafval toevoegt, de vliegjes kunnen vermijden. Ik heb dat geprobeerd en het is me niet gelukt. Ik heb de composteerbak op mijn terras wat verder weg gezet van het grote raam om te vermijden dat de fruitvliegjes de weg naar binnenshuis vinden. Dat is wel gelukt. Het voldoet.

Nadeel 2: we gaan voor compostering, niet voor rotting. Dus vlees, kaas, citrusvruchten en gekookt keukenafval kunnen niet in de tijgerwormenbak. De eerste maanden was ik al blij dat ik een goede oplossing had voor mijn rauw fruit- en groenteafval. Maar daarna wilde ik een stap verder gaan in de afvalvermindering. Het boek ‘duurzaam en zelfvoorzienend leven in de 21^e eeuw’ toonde me een weg en sinds lente 2020 heb ik ook een bokashi-emmer naast de composteerbak op mijn terras staan. Een bokashi-emmer ‘composteert’ door anaerobe vergisting het vlees, kaas, citrusvruchten en gekookt keukenafval. Ik heb nog geen vier seizoenen achter de rug, maar de resultaten tot nu toe zien er positief uit.

Ondertussen is mijn tijgerwormenpopulatie al goed aangegroeid. Dus als iemand met een eigen wormenbak wil beginnen, kan je me gerust een startvolume tijgerwormen vragen.

Tijgerwormencompostering: een aanrader!