Winterstop, wanneer we plannen smeden…

Vier seizoenen

Door onze specifieke woonplek op de aardbol zijn wij gezegend met de vier seizoenen lente, zomer, herfst en winter. Op sommige andere plekken heb je enkel regenseizoen of geen regenseizoen. En dat zijn maar twee voorbeelden van even zoveel andere. Wij hebben er hier dus heerlijk vier die elk verschillen en op hun eigen manier een plekje in mijn hart bezitten: lente is het frisgroenste groen en het indrukwekkendste staaltje van kiemkracht, zomer is de definitie van tot wasdom komen, herfst is het mooiste en rijkste kleurenpallet en winter is de kale sluimerende rust. Als we het geluk hebben dat er sneeuw valt, genieten we van enkele dagen witte verstilling-winter. Wanneer ik dan door het venster de sneeuwvlokken zachtjes zie neerdwarrelen, voel ik mijn kinderhart terug opspringen: ‘Ooooh, het sneeuwt!’

Van lente tot herfst geniet ik enorm van de geur van gezonde aarde en van de aroma’s van kruiden, bloemen en planten. Enkel in de winter wroet ik niet met mijn handen in de grond. Het weer te guur, de grond te koud en plantengroei in winterrust. En toch, ik zit niet stil.

Winterstop: het brein draait op volle toeren

Tijdens de winterstop smeed ik mijn tuinplannen voor het volgende jaar. De ervaringen tijdens de afgelopen lente-zomer-herfst zijn het startpunt: wat ging goed en was dus mooi, lekker, productief of gewoon een bron van plezier. En wat was dat niet en kan ik daar iets aan doen zonder gif in te moeten zetten? Want dat is een basisprincipe in mijn tuin: er wordt niet gespoten. De evaluatie bepaalt wat ik zeker opnieuw of echt niet meer ga planten, aangevuld met nieuwe experimenten uit pure nieuwsgierigheid, getriggerd door lectuur of informatie van andere hobby-tuinders.

De hittegolven van de laatste zomers nopen me tot enkele aanpassingen in mijn groenten-plan:

• De vruchtgewassen zoals peper, paprika, courgette, komkommer, aubergine en tomaten in volle grond of in serre houden aanvaardbaar stand mits het gepast spannen van schaduw creërende lakens. Bij het hoogtepunt van de laatste hittegolf leek mijn tuin een en al laken. Niet echt een mooi zicht – daar wil ik nog iets op vinden want hittegolven worden door de klimaatopwarming het nieuwe normaal – , maar wel functioneel: deze groenten hebben het gered met minimale zonnebrandschade.
• Bij de bladgewassen overleeft klassieke sla een hittegolf helemaal niet. Idem dito voor de gewone peterselie. Die volgend jaar opnieuw planten om ze dan weer te zien verdrogen, is ronduit pijnlijk en zinloos en ben ik dus niet meer van plan. Proefondervindelijk bleken mijn andere bladgewassen zoals spinazie, warmoes (of snijbiet), zuring en postelein beter bestand, dus dat worden blijvers.
• Voor de kool- en peulgewassen is niet zozeer de hittegolf het probleem – de gespannen lakens doen ook hier hun werk – maar wel dat ze blijkbaar zo ontzettend aantrekkelijk zijn voor elke slak en rups. Van zodra de kolen beginnen te lukken, komen de koolwitjes rondgefladderd. Ongelooflijk hoe snel hun kroost de koolgewassen soldaat kan maken.
• Met wortelgewassen heb ik al jaren een haat-liefde verhouding los van elke hittegolf. Ik zou ze zo graag eens zien lukken, maar elk jaar valt er weer wat anders tegen. Wortelzaad niet gekiemd wegens te lang te droge lente. Wortels met uitbundig loof doch verwaarloosbare wortel. Of rijen wortels door kleine knaagdieren per ondergronds netwerk verorberd, wat ik pas ontdekte toen ik onderzocht waarom al het wortelloof plots begon om te vallen: de wortels eronder waren gewoon opgesmikkeld. Het is alsof de klassieke oranje wortel in mijn tuin gewoon niet mag zijn. Alhoewel, dit jaar mag ik niet klagen, al heb ik het dan over andere wortelgewassen dan de klassieke peen: de pastinaak bezorgde me een mooie worteloogst. De peterseliewortel niet, maar ik kon wel heel de zomer zijn loof als peterselie in de keuken gebruiken toen de gewone peterselie al lang sinds de eerste hittegolf in de grond ineengeschrompeld was. Beide wortelgewassen worden dus blijvers.

De hittegolven van de laatste zomers nopen me ook tot aanpassingen in mijn tuin-plan. Tot deze herfst had ik enkel een 1 m³ regenwateropvangput en twee 120 liter regenwatertonnen. Het betekende van in het begin een strenge waterrantsoenering voor mijn groenten om elke lange droogteperiode door te komen. Want dat is ook een basisprincipe in mijn tuin: er wordt enkel gegoten met opgevangen regenwater. Drinkwater is veel te waardevol om in een hobby-tuin in te zetten. Het maakte dat ik afgelopen lente en zomer blij uitkeek naar elke regenbui en zelfs emmers klaarzette om zoveel mogelijk  regen te ‘oogsten’. De kurkdroge grond kreunde er gewoon om. Door deze ervaring heb ik intussen een 2m³ regenwateropvangput naast mijn serre bijgeplaatst en ik plan komende lente de andere regenwateropvangput te vervangen  door een grotere van 3 m³. Ik kan alleen maar hopen dat daarmee volgende zomer ‘watergewijs’ minder penibel verloopt.

Duurzamer tuinieren: zet bestaand materiaal creatief in of gebruik wat je tuin je biedt

In het boek ‘duurzaam en zelfvoorzienend leven in de 21e eeuw’ dagen de schrijvers ons uit om zoveel mogelijk aanwezig materiaal creatief in te zetten vooraleer nieuwe spullen in het tuincentrum aan te kopen. 

Dat was de rechtstreekse aanleiding om mijn oude serre-glasplaten niet af te danken naar het containerpark maar toch bij te houden. De glasplaten en een stapeltje oude klinkers heb ik afgelopen lente gebruikt om een semi-broeikas in elkaar te knutselen om kleine kiemplantjes een duw in de rug te geven. Met succes! Een geslaagd experiment, wat geeft dat een goed gevoel. Ik kijk nu met totaal andere ogen naar het glas en de klinkers: geen lastig sta-in-de-weg afval meer, maar bewezen nuttig materiaal. Over omdenken gesproken.

Ik heb afgelopen jaar ook hun ander idee toegepast om gesnoeide wilgentakken in te zetten als steunstokken voor de erwtplanten. Met één belangrijk aandachtspunt: laat de takken eerst goed drogen want anders schieten ze toch nog en krijg je voor je het goed beseft 10 nieuwe wilgjes…

Nieuwe geplande experimenten

Voor volgend jaar plan ik een derde idee uit hun boek uit te testen: om grote zonnebloemen als bonensteunen te gebruiken in plaats van de 3 klassieke stokken. Ik ben zeer benieuwd.

De nieuwe plannen zijn gesmeed. Ik popel al om aan de lente te beginnen.

Maar wacht, ho ho ho! Eerst nog van de stilte van de winter genieten…